Dlaczego wolne rodniki są szkodliwe dla organizmu?

Ciekawostki
wolne-rodniki-mini

Opisanie czym są i jak powstają wolne rodniki wymaga nawiązania do procesów chemicznych oraz biochemicznych zachodzących w naszym ciele oraz w przyrodzie. Najprościej tłumacząc podstawowe budulce jakimi są atomy i powstające z nich cząsteczki zawierają parzystą liczbę elektronów, co zapewnia im stabilność. Inaczej jest w przypadku wolnych rodników, które posiadają nieparzystą liczbę elektronów, przez co są one niesparowane. Jak możemy się domyślać taki stan, kiedy cząsteczce brakuje elektronu sprawia, że są to formy niestabilne i jednocześnie wysoko reaktywne. W przypadku ludzkiego organizmu wolne rodniki to nic innego jak reaktywne formy tlenu RFT, czyli atomy tlenu, którym brakuje elektronu. Co dzieje się w takiej sytuacji? Dochodzi do utraty równowagi w atomie, który dąży do powrotu do swojej stabilnej formy. Najprostszą drogą aby ją uzyskać jest zabranie elektronu cząsteczkom, które znajdują się w najbliższym otoczeniu. Konsekwencją jest uzyskanie brakującego elektronu. Jednak atom pozbawiony elektronu sam staje się wolnym rodnikiem i ,,wyrusza” na podobne poszukiwania. Co przypomina błędne koło. Niestety najgorsze w sytuacji powstawania wolnych rodników w naszym organizmie jest fakt, że pozyskiwane elektrony pochodzą nie tylko od innych atomów tlenowych, ale również mogą być zabrane od innych substancji, np. białek, tłuszczy, węglowodanów. Prowadzi to do ich niszczenia, a w konsekwencji uszkodzenia struktur budujących komórki naszego ciała, takich jak błony komórkowe czy kwasy nukleinowe (DNA i RNA). Wolne rodniki mogą także stymulować śmierć komórek naszego ciała.

Wolne rodniki powstają naturalnie w naszym organizmie jako produkty przemian  metabolicznych, zwłaszcza w procesie oddychania komórkowego. Co ciekawe wolne rodniki są potrzebne w naszym organizmie i biorą udział w regulacji wielu procesów komórkowych, przekazywaniu sygnałów między komórkami, walce z mikroorganizmami i pasożytami. Korzystne działanie reaktywnych form tlenu ma miejsce w sytuacji, kiedy jest zachowana równowaga pomiędzy nimi a antyoksydantami, inaczej określanymi jako przeciwutleniacze.

Niestety do nadmiernego powstawania wolnych rodników zarówno w naszym organizmie jak i poza nim przyczynia się wiele procesów chemicznych i fizycznych, które zaburzają naszą wewnętrzną równowagę. Możemy tutaj wymienić dym papierosowy, promieniowanie UV, spaliny, metale ciężkie, konserwanty, zanieczyszczenia środowiska. Wolne rodniki dosłownie zjadamy w produktach smażonych, wędzonych, grillowanych, pijąc alkohol. Do ich powstawania przyczynia się długotrwały stres i co ciekawe nadmierny wysiłek fizyczny.

Obecnie wiadomo, że nadmiar wolnych rodników powoduje niekorzystne zmiany w naszym organizmie, chociażby przyspieszając jego starzenie się. Ponadto przyczyniają się do rozwoju miażdżycy, cukrzycy, nowotworów, choroby Parkinsona czy Alzheimera, demencji.

Naszą najlepszą bronią w walce z wolnymi rodnikami są wspomniane wcześniej przeciwutleniacze, takie jak witamina C, A i E, antocyjany, flawonoidy. Naturalnie znajdziemy je w warzywach i owocach, kiełkach pszenicy, kaszy, orzechach, oleju słonecznikowym i jego nasionach, pestkach dyni. Dieta bogata w produkty zawierające antyoksydanty, zwłaszcza w witaminę C pozwala neutralizować wolne rodniki. Oprócz zdrowej diety warto postarać się o obniżenie poziomu stresu oraz zadbać o kondycję fizyczną (umiarkowane ćwiczenia) oraz odpoczynek.

Powrót 30.07.2019 8:24