Opublikowano: 23 stycznia, 2026 o 4:00 pm
Podwyższona ilość płytek krwi nazywane jest nadpłytkowością lub trombocytozą. Chociaż dużo lepiej znany jest stan odwroty, w którym dochodzi do obniżenia poziomu płytek krwi i zaburzeń krzepnięcia, to jednak odejścia od normy w obie strony prowadzi do dysfunkcji układu krwionośnego. Istnieją dwa rodzaje trombocytozy: nadpłytkowość samoistna i nadpłytkowość reaktywna.
Nadpłytkowość samoistna powstaje bez udziału czynników zewnętrznych, natomiast nadpłytkowość reaktywna jest spowodowana określonym stanem. Typ „samoistny” jest również czasami określany jako „nadpłytkowość pierwotna”, a typ „reaktywny” jest czasami nazywany nadpłytkowością wtórną.
Czym są płytki krwi?
Trombocytoza jest zaburzeniem ilości płytek krwi, które są niewielkimi elementami morfotycznymi wytwarzanymi w szpiku kostnym. Pełnią kluczową funkcję w tworzeniu skrzepów w trakcie uszkodzenia naczynia krwionośnego. Zapobiega to nadmiernemu krwawieniu, które mogłoby mieć miejsce przy nawet najmniejszym przerwaniu ściany naczynia.
Jak zdiagnozować trombocytozę?
Trombocytoza może zostać wykryta w klasycznym badaniu krwi (morfologii), które wykazuje zawyżoną liczbę płytek krwi. Normalna liczba trombocytów waha się od 150 000 do 450 000 na mikrolitr krwi. Jeśli w badaniu krwi liczba płytek krwi jest wyższa niż normalna, ważne jest, aby dowiedzieć się, czy stan jest związany z nadpłytkowością reaktywną lub nadpłytkowością samoistną, ponieważ oba typy wymagają innego leczenia.
Im wyższa jest ponadprogowa liczba płytek krwi, tym większe ryzyko zaburzeń krzepliwości. Jeśli skrzep nastąpi w naczyniach krwionośnych mózgu, może on spowodować udar, który należy do jednych z najczęściej diagnozowanych powodów śmierci w krajach zachodnich.
Jakie są objawy trombocytozy?
Trombocytoza często nie ma żadnych typowych objawów. Objawy związane z trombocytozą reaktywną są często po prostu objawami choroby, która wywołuje zaburzenia ilości płytek krwi.
Nadpłytkowość samoistna czasami ma objawy związane z powstawaniem zakrzepów w naczyniach krwionośnych. Typowymi skutkami być bóle głowy, zawroty, ból w klatce piersiowej, osłabienie, drętwienie oraz mrowienie rąk i stóp. Ponieważ zbyt duża ilość płytek krwi paradoksalnie upośledza proces prawidłowego krzepnięcia po przerwaniu naczynia – jednym z objawów ciężkiej i przewlekłej trombocytozy są krwawienia z nosa i do układu pokarmowego.
Co jest przyczyna trombocytozy?
Trombocytoza reaktywna występuje częściej niż nadpłytkowość samoistna. Jest ona spowodowana ogólną chorobą organizmu np. infekcją. W porównaniu z nadpłytkowością samoistną ten typ cechuje dużo niższe ryzyko powikłań.
Nadpłytkowość samoistna to rodzaj choroby krwi zwanej przewlekłą chorobą mieloproliferacyjną. Oznacza to, że szpik kostny (tkanka wewnątrz kości, która wytwarza komórki krwi) nadprodukuje jeden lub więcej rodzajów komórek. W takim przypadku szpik kostny wytwarza zbyt wiele płytek krwi. Podstawową przyczyną choroby jest mutacja jednego lub kilku genów i z tego powodu jest to schorzenie nieuleczalne. Terapia polega na hamowaniu aktywności szpiku i niwelowaniu nieprzyjemnych objawów.
Im wyższa jest nieprawidłowa liczba płytek krwi, tym większe ryzyko nieprawidłowego krwawienia i zakrzepów krwi. Jeśli w mózgu wystąpi zakrzep krwi, może to spowodować udar, który może spowodować wszystko, od tymczasowego, łagodnego upośledzenia do długotrwałego uszkodzenia mózgu.
Czym jest nadpłytkowośc reaktywna?
Trombocytoza reaktywna lub wtórna trombocytoza jest ostrą odpowiedzią biologiczną na stan zaburzenia funkcjonowania organizmu, ale również może być bezpośrednio powiązana z przewlekłym i ostrym niedoborem żelaza.
Czy trombocytoza reaktywna jest niebezpieczna?
Trombocytoza reaktywna zwykle sama w sobie nie stanowi problemu, ale może wskazywać na stan wymagający badania lub leczenia. Z uwagi na krótszy czas trwania rzadko prowadzi do zakrzepów krwi lub spontanicznego krwawienia. Wyleczenie podstawowej przyczyny tego stanu skutecznie normalizuje ilość płytek krwi.
Jak leczyć trombocytozę?
Trombocytoza reaktywna jest zwykle leczona przez leczenie choroby podstawowej. Na przykład, jeśli reaktywna trombocytoza jest spowodowana niedokrwistością, po zaleczeniu niedokrwistości liczba płytek krwi powinna powrócić do normy.
Aspiryna, która hamuje prawidłowe krzepnięcie płytek krwi („lek przeciwpłytkowy”), jest często przepisywana osobom z trombocytozą, które są zagrożone zakrzepami krwi. Niektóre osoby z nadpłytkowością samoistną mogą potrzebować innych ciągłych leków, aby obniżyć liczbę płytek krwi.
Leki stosowane w leczeniu nadprodukcji płytek krwi obejmują: hydroksymocznik, anagrelid i interferon alfa. Najczęstszą kombinacją leczenia pacjentów z nadpłytkowością samoistną, u których występuje wysokie ryzyko powstania zakrzepów krwi, jest hydroksymocznik z lekiem przeciwpłytkowym, takim jak aspiryna.
