Jak powstają krwinki czerwone

Ciekawostki
Jak powstają krwinki czerwone

Krwinki czerwone inaczej nazywane erytrocytami powstają w procesie zwanym erytropoezą. Obejmuje ona namnażanie oraz różnicowanie się komórek w tzw. szeregu erytroidalnym w wyniku czego z komórek macierzystych otrzymujemy dorosłą postać, czyli erytrocyt. Proces ten zachodzi w szpiku kostnym kości płaskich oraz w nasadach kości długich takich jak np. kości, miednicy, mostka, żeber, czaszki, obojczyka, kręgosłupa. Szpik kostny znajdujący się w tych częściach kości nazywany jest czerwonym i jest to forma krwiotwórczo aktywna, a swoją nazwę zawdzięcza dużej ilości erytrocytów i ich prekursorów. W przypadku kości długich, ich trzon zawiera  szpik żółty bogaty w komórki tłuszczowe. Szpik czerwony może się przekształcać w szpik żółty np. u noworodków występuje jedynie szpik czerwony, którego część w wyniku dorastania zaczyna się przekształcać w żółty. Może również dojść do sytuacji odwrotnej, kiedy to szpik żółty ulega przekształceniu w czerwony. Dzieje się tak w sytuacjach, kiedy organizm potrzebuje wytworzyć dużą ilość komórek krwi np. w stanach pokrwotocznych.

Proces tworzenia krwinek czerwonych  jest stymulowany przez hormon erytropoetynę, która pobudza  różnicowanie i namnażanie poszczególnych prekursorów erytropoezy oraz zwiększa syntezę hemoglobiny. Wytwarzana jest głównie w nerkach, a jej ilość zależy od ilości tlenu we krwi dopływającej do nerek, a ponieważ ilość tlenu jest zależna od ilości erytrocytów we krwi, więc cały proces działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Oprócz tego prawidłowy proces erytropoezy jest zależny od takich czynników jak: żelazo, witamina B12 i B6, kwas foliowy, witamina C, witamina E, kobalt i miedź, hormony tarczycy, testosteron, glikokortykoidy.

Pierwszym etapem erytropoezy jest powstawanie proerytroblastów. Są to duże, okrągłe komórki (ok. 20 µm), których jądro zajmuje ok. 80% całości. Ulegają one przekształceniu w erytroblasty zasadochłonne, które są nieco mniejsze, ich jądra mają bardziej zbitą budowę, a cytoplazma barwi się zasado-chłonnie ze względu na dużą ilość kwasu RNA. W dalszym etapie różnicowania maleje zawartość RNA w cytoplazmie, jednocześnie zaczyna być wytwarzana hemoglobina, w wyniku czego cytoplazma barwi się zarówno kwasowymi jak i zasadowymi barwnikami. Powstają tzw. erytroblasty wielobarwliwe (polichromatofilne), które są jeszcze mniejsze i posiadają jeszcze bardziej zbite jądro. Następnie dochodzi do ich przekształcenia w erytroblasty kwasochłonne, które ze względu na dużą zawartość hemoglobiny w cytoplazmie wykazuje powinowactwo do barwników kwaśnych. Dochodzi do usunięcia silnie skondensowanego jądra w wyniku czego powstają kwasochłonne retikulocyty, które zawierają niewielką ilość RNA. Ich wielkość wynosi ok 9 µm. Po około dobie retikulocyty stają się dojrzałymi erytrocytami, które są nieco mniejsze (ok 7,2 µm). Część retikulocytów przedostaje się do krwi obwodowej, gdzie stanowią ok. 1-2% krwinek czerwonych. Dorosłe erytrocyty mają kształt dwuwklęsłego dysku, pozbawione są jądra i innych organelli co pozwala na efektywne przenoszenie tlenu i dwutlenku węgla, a czas ich przeżycia wynosi ok. 120 dni.

Powrót 22.02.2018 10:04