Czym jest i jakie funkcje pełni szpik kostny?

Ciekawostki
szpikkostnyszelazo

Zanim przejdziemy do głównej części tematu, a więc czym jest szpik kostny i jakie są jego funkcje, warto wspomnieć o układzie kostnym, który stanowi rusztowanie na którym opierają się pozostałe elementy naszego ciała. Szkielet każdego człowieka buduje głównie tkanka kostna i w mniejszym stopniu tkanka chrzęstna. Jak dobrze wiemy kości różnią się między sobą kształtem, dlatego dzielimy je na kości długie np. kość udowa, obojczyk, kości płaskie np. kości miednicy, łopatki, kości krótkie np. nadgarstka oraz kości różnokształtne, przykładem mogą być kręgi kręgosłupa czy żuchwa. Strukturę kości buduje znajdująca się na zewnątrz tkanka kostna zbita oraz obecna wewnątrz tkanka kostna gąbczasta. Trochę inaczej jest w przypadku kości długich, których trzon zawiera jedynie istotę zbitą przez co w środku tworzy się pusta przestrzeń przypominająca rurę (jest to tzw. jama szpikowa), a część gąbczasta obecna jest jedynie w nasadach tych kości.

W kontekście tematu interesuje nas właśnie tkanka kostna gąbczasta, którą budują beleczki kostne, natomiast przestrzenie pomiędzy nimi wypełnia szpik kostny. Znajduje się on również w jamach szpikowych kości długich. Szpik jest przypominającą gęstą siatkę, silnie ukrwioną i w przeciwieństwie do kości miękką tkanką stanowiącą ok. 5% masy ciała każdego zdrowego, dorosłego człowieka. Ponadto szpik kostny nie jest jednolity, możemy go podzielić na szpik czerwony i żółty. Szpik czerwony jest elementem aktywnym krwiotwórczo, gdyż w nim powstają i dojrzewają komórki krwi, a więc dobrze nam znane erytrocyty, leukocyty i trombocyty. Cały proces nazywany jest hematopoezą. W czerwonym szpiku kostnym znajdują się także komórki macierzyste, dzięki którym jest możliwe odtwarzanie komórek krwi oraz komórek tkanki kostnej, chrzęstnej czy łącznej. Kiedy proces dojrzewania komórek krwi ulega zakończeniu dostają się one do krążenia ogólnego za pomocą dobrze rozbudowanego systemu naczyń. Pomiędzy szpikiem a krwią zachodzi bardzo intensywna wymiana, ponieważ dojrzałe komórki opuszczają go, natomiast uszkodzone, stare lub niespełniające swojej funkcji krwinki wracają i są niszczone. W taki sposób, po zniszczeniu krwinek czerwonych, odzyskiwane jest żelazo, które jest przechowywane w szpiku. Ponieważ czerwony szpik kostny zawiera dużo krwinek czerwonych oraz ich prekursorów stąd jego nazwa. U osób dorosłych występuje w kościach płaskich (mostek, żebra, miednica, czaszka) oraz nasadach kości długich.

W żółtym szpiku kostnym nie zachodzi proces powstawania komórek krwi, a swoją nazwę zawdzięcza nagromadzeniu dużej ilości komórek tłuszczowych. Znajduje się on w jamach szpikowych kości długich. Z wiekiem jego ilość wzrasta, co jest związane ze spadkiem aktywności całego procesu hematopoezy, ponieważ komórki krwiotwórcze są zastępowane przez komórki tłuszczowe. Co ciekawe w sytuacjach kryzysowych dla naszego organizmu, kiedy jest duże zapotrzebowanie np. w wyniku dużej utraty krwi, szpik żółty może ulec przekształceniu w szpik czerwony. Natomiast u noworodków i małych dzieci nie występuje szpik żółty, jedynie czerwony. Dopiero około 4 roku życia zaczyna się pojawiać szpik żółty.

Powrót 25.02.2019 13:01